Maatregelen om delicten te verminderen die tot overlast of verstoringen van de openbare orde leiden

In het afgelopen jaar is via wettelijke voorzieningen in een aantal lidstaten getracht om de maatschappelijke gevolgen van drugsgebruik te minimaliseren door strenger te controleren op overlastsituaties en op verstoringen van de openbare orde.

Ierland versterkte in 2002 met de Criminal Justice (Public Order) Bill de wet op de openbare orde van 1994. Personen die op grond van de wet van 1994 veroordeeld zijn wegens verstoringen van de openbare orde, met inbegrip van het onder invloed zijn (van drugs) in het openbaar, en die een gevaar voor zichzelf of voor anderen vormen, kunnen een verbod opgelegd krijgen om bepaalde panden te betreden, dan wel in de buurt van deze panden te komen.

Het gaat hierbij onder meer om gelegenheden met een drankvergunning, dansgelegenheden of restaurants, cafetaria’s e.d. In het Verenigd Koninkrijk zal artikel 8 van de Misuse of Drugs Act, die van toepassing is op bewoners en beheerders van bepaalde panden, zodanig worden gewijzigd dat deze niet langer uitsluitend op het roken van cannabis en opium van toepassing is, maar ook voor het illegale gebruik van alle andere verboden drugs geldt. De bevoegdheden zijn echter ruim en de regering heeft gemeend dat de voorstellen van deel 8 wellicht niet effectief genoeg zijn. Zij wil nu nieuwe wetgeving voorbereiden in de vorm van een wet tegen asociaal gedrag (Anti-Social Behaviour Bill), die eerder tegen drugspanden dan tegen individuele personen is gericht en waarbij de politie in overleg met de lokale autoriteiten dergelijke panden binnen 48 uur kan sluiten. Het Verenigd Koninkrijk is daarom vooralsnog niet van plan het amendement op deel 8 (d) uit te voeren, hoewel het dit alsnog kan doen indien de sancties van de Anti-Social Behaviour Bill in de komende twee jaar niet volledig effectief blijken te zijn.

Sinds 1997 hebben burgemeesters in Nederland dankzij de wet Victoria de bevoegdheid om panden te sluiten indien drugsgebruik of drugshandel openbare overlast veroorzaakt. Omdat het sluiten van panden een negatieve invloed kan hebben op de uitstraling en sociale structuur van een buurt, hebben de gemeenten op basis van de nieuwe wet Victor van mei 2002 de mogelijkheid om gesloten panden een nieuwe bestemming te geven, bijvoorbeeld door weer nieuwe huurders toe te laten. In Venlo is een project van vier jaar opgezet waarbij de politie, het Openbaar Ministerie en de regering zijn betrokken. Dit project is erop gericht om de overlast te verminderen als gevolg van de vele drugstoeristen die cannabis kopen in coffeeshops zonder vergunning. In juli 2002 heeft de burgemeester van Rotterdam op grond van zijn bevoegdheden krachtens de Gemeentewet persoonlijk een wijkverbod van zes maanden opgelegd aan ongeveer vijftig drugsverslaafden die overlast veroorzaakten voor de bewoners van de betreffende Rotterdamse wijk. De rechtbank was echter van oordeel dat een burgemeester weliswaar de bevoegdheid heeft om overlast te bestrijden, maar dat een wijkverbod van zes maanden te lang en niet te rechtvaardigen was. Ondanks deze uitspraak is de stad Rotterdam voornemens om door te gaan met het verbodsbeleid.

In Denemarken is in juni 2001 een wet in werking getreden op basis waarvan het bezoeken van bepaalde locaties verboden kan worden. De wet is bedoeld om een effectievere interventie mogelijk te maken met betrekking tot cannabisclubs en andere soorten georganiseerde criminaliteit die in bepaalde panden plaatsvindt en voor overlast voor de buurt zorgt. De politie kan nu, na een eerste waarschuwing, de eigenaar een dwangbevel van drie maanden opleggen gedurende welke periode het bezoekers verboden is om in de buurt van het pand te komen of daarin te verblijven. Bij overtreding van het dwangbevel kan een boete opgelegd worden en bij herhaalde overtreding behoort een gevangenisstraf tot vier maanden tot de mogelijkheden.