Psychosociale en gezondheidsinterventies in gevangenissen

De hulpverlening gericht op drugsgebruikende gedetineerden breidt zich uit. In de meeste landen waar doorgaans in gevangenissen verslavingszorg plaatsvindt, wordt ook gebruik gemaakt van maatregelen om de schadelijke gevolgen te beperken (tabel 4). Uit een analyse van gevangenisprogramma’s in het kader van het EDDRA-programma (Exchange on European Drug Demand Reduction Action/Actie voor het terugdringen van de vraag naar drugs) is gebleken dat de primaire doelstelling van de interventies niet op gezondheidsbevordering is gericht, maar op het verminderen van drugsgerelateerde criminaliteit (79).



Over het algemeen beschikt een bepaald land hetzij in vrijwel elke hetzij in vrijwel geen enkele gevangenis over gerichte vormen van hulpverlening. Dat is met name het geval voor schadebeperkende maatregelen, zoals ook in tabel 4 wordt geïllustreerd. Bloedtests, vaccinatieprogramma’s en het verstrekken van desinfecteermiddelen en condooms vinden in ongeveer twee derde van de landen plaats in vrijwel alle gevangenisinrichtingen, maar ontbreken in een derde van de lidstaten volledig. Dit is een weerspiegeling van de essentiële rol die het nationale beleid speelt bij het creëren van de beschikbare faciliteiten in gevangenissen. Over het algemeen vinden er eerst proefprojecten in geselecteerde gevangenissen plaats voordat beleidsmaatregelen op landelijk niveau worden ingevoerd.

Detoxificatie (afkicken) is de meest gangbare vorm van hulpverlening. Deze programma’s worden in negen landen in bijna alle gevangenissen aangeboden en slechts in drie landen in mindere mate (Griekenland (gegevens 2001), Italië en Noorwegen). Het omruilen van naalden is de minst gangbare van de onderzochte interventies. Dergelijke programma’s zijn uitsluitend beschikbaar in Spanje (11 van de 68 gevangenissen) en in Duitsland (4 van de 222 gevangenissen). Het aanbod aan substitutiebehandelingen is een afspiegeling van het patroon in de „normale“ samenleving (met uitzondering van Nederland). In zes lidstaten beschikken vrijwel alle gevangenissen over substitutieprogramma’s. In andere landen zijn deze behandelingen slechts in zeer weinig gevangenisinrichtingen beschikbaar of worden helemaal niet aangeboden (zie tabel 13 OL).




(79)  EWDD: de vraag naar drugs binnen het strafrechtstelsel en interventies om de schadelijke gevolgen in de EU te beperken – een analyse van programma’s die op politiebureaus, door rechtbanken en in gevangenissen worden gebruikt.