Sociale uitsluiting en integratie

Definities en concepten

Figuur 22

Verband tussen sociale uitsluiting en drugsgebruik

Figuur 22

Volgens het meest recente onderzoek naar „sociale onzekerheid en integratie“ (99) varieert het percentage van de Europese populatie dat een risico op armoede en sociale uitsluiting loopt van 9 tot 22 % (Europese Raad, 2001). Mensen worden als sociaal uitgesloten aangemerkt indien zij „niet volledig aan het economische, sociale en burgerlijke leven kunnen deelnemen en/of wanneer hun toegang tot inkomen en andere hulpmiddelen (op persoonlijk of cultureel vlak dan wel in gezinsverband) dermate ontoereikend is dat zij niet van de levensstandaard kunnen genieten die door de maatschappij waarin zij leven als acceptabel wordt beschouwd“ (Gallie en Paugam, 2002).

Dat betekent dat sociale uitsluiting gedefinieerd kan worden als een gebrek aan economische middelen, een sociaal isolement en een beperkte toegang tot sociale en burgerrechten. Sociale uitsluiting is een relatief concept in de diverse maatschappijen (CEIES, 1999) en weerspiegelt de progressieve accumulatie van sociale en economische factoren gedurende een bepaald tijdsverloop. Factoren die een bijdrage zouden kunnen leveren aan sociale uitsluiting zijn werkgerelateerde problemen, opleidingsniveau en levensstandaard, gezondheid, nationaliteit, drugsmisbruik, sekseverschillen en geweld (Europese Raad, 2001; nationale verslagen, 2002).

Drugsgebruik kan zowel gezien worden als een gevolg en als een oorzaak van sociale uitsluiting (Carpentier, 2002): drugsgebruik kan namelijk aan de ene kant tot een verslechtering van de leefomstandigheden leiden, maar aan de andere kant kan een steeds groter wordend sociaal isolement ook een reden zijn om met drugsgebruik te beginnen. Desalniettemin is er niet noodzakelijk sprake van een causaal verband tussen drugsmisbruik en sociale uitsluiting, omdat die uitsluiting „niet op alle drugsgebruikers van toepassing is“ (Tomas, 2001).

Rekening houdend met deze complexe verbanden is getracht om het drugsgebruik onder sociaal uitgesloten populaties te analyseren en de sociale uitsluiting onder drugsverslaafden te bestuderen (zie figuur 22).


(99Eurobarometer-onderzoek 56.1.